España é un dos países con máis Premios Óscar na categoría de mellor película de fala non inglesa (agora denominada mellor película internacional). Desde os anos 40 ata a actualidade, o cine español chegou regularmente á gran noite do cine americano, representando unha industria que demostrou unha e outra vez a súa capacidade para producir obras de alcance universal. Este repaso analiza as películas máis importantes e os actores que as fixeron posibles.
Belle Époque (Fernando Trueba, 1993) — GAÑADORA
Óscar á Mellor Película de Fala Non Inglesa (1994). A película de Fernando Trueba gañou o Óscar cun reparto extraordinario encabezado por Fernando Fernán Gómez, Jorge Sanz, Maribel Verdú, Ariadna Gil e Penélope Cruz. A historia dun mozo soldado republicano que chega a unha casa rural chea de mulleres fermosas é unha comedia de situación con alma. Para Penélope Cruz foi o seu primeiro gran papel cinematográfico antes de converterse en estrela mundial. Jorge Sanz construíu un dos personaxes máis encantadores do cine español. O Óscar catapultou a película e os seus actores ao escenario internacional, aínda que a maioría deles xa era coñecida en España.
Todo sobre mi madre (Pedro Almodóvar, 1999) — GAÑADORA
Óscar á Mellor Película de Fala Non Inglesa (2000). A película máis universal de Almodóvar gañou o Óscar cun reparto feminino de excepción: Cecilia Roth, Marisa Paredes, Candela Peña, Antonia San Juan e Penélope Cruz. Cecilia Roth como Manuela ofreceu a mellor actuación da súa carreira: un personaxe que chora o seu fillo morto e busca o pai sen deixar de axudar a todos os que a rodean. A película elevou as carreiras de todas as súas protagonistas e converteu a Almodóvar no director español máis importante do mundo. Para a industria actoral española, foi a confirmación de que as actrices españolas podían competir con calquera no mundo.
Mar adentro (Alejandro Amenábar, 2004) — GAÑADORA
Óscar á Mellor Película de Fala Non Inglesa (2005). Javier Bardem protagonizou a historia real de Ramón Sampedro, un home tetrapléxico que loitou durante décadas polo dereito á eutanasia. A actuación de Bardem, construída exclusivamente desde a cabeza e a voz, foi nomeada ao BAFTA e valeulle o recoñecemento da academia cinematográfica americana. Belén Rueda, na súa estrea cinematográfica, achegou unha tenrura e unha vulnerabilidade que equilibraban perfectamente a intensidade de Bardem. O Óscar disparou as carreiras de ambos: Bardem chegaría ao Óscar persoal dous anos despois e Rueda converteríase na raíña do thriller español.
Volver (Pedro Almodóvar, 2006) — Nomeada
Nomeada ao Óscar á Mellor Película de Fala Non Inglesa e Penélope Cruz nomeada a Mellor Actriz. A nomeación de Cruz como mellor actriz nunha película en español foi histórica: poucas veces a academia americana recoñece actuacións noutro idioma nas categorías principais. Cruz, Carmen Maura, Lola Dueñas, Blanca Portillo e o resto do reparto feminino construíron un universo de mulleres manchegas que manexaban a vida e a morte cunha naturalidade desconcertante. A película foi o trampolín que levou a Cruz ao seu Óscar por Vicky Cristina Barcelona dous anos despois.
El laberinto del fauno (Guillermo del Toro, 2006) — Nomeada
Nomeada a seis Óscars, entre eles Mellor Película de Fala Non Inglesa. Aínda que é unha coprodución, considérase unha película española polo seu financiamento e reparto. Ivana Baquero, Sergi López e Maribel Verdú protagonizan unha historia que mestura a España da posguerra cun mundo de fantasía escura. Sergi López construíu un dos viláns máis perturbadores do cine español: un capitán franquista dunha frialdade aterradora. Baquero, con só once anos, sostivo a película cunha madurez actoral extraordinaria. A película e os seus actores gañaron proxección internacional grazas ás seis nomeacións.
Blancanieves (Pablo Berger, 2012) — Nomeada
Nomeada ao Óscar á Mellor Película de Fala Non Inglesa. Esta versión en branco e negro e muda do conto de Brancaneves ambientada na España dos anos 20 foi unha das propostas máis orixinais do cine español recente. Macarena García protagonizou a Carmen, unha toureira que é a nova Brancaneves, nunha actuación muda de gran expresividade. Maribel Verdú foi a madrasta malvada cunha elegancia e unha perversidade contida que lle valeu o Goya á mellor actriz. Unha película que demostrou que o cine de xénero máis audaz tamén ten lugar na industria española.
Dolor y gloria (Pedro Almodóvar, 2019) — Nomeada
Nomeada ao Óscar á Mellor Película Internacional e Antonio Banderas nomeado a Mellor Actor. A película máis autobiográfica de Almodóvar, con Antonio Banderas interpretando a un director de cine que fai balance da súa vida. A nomeación de Banderas foi especialmente emotiva: o actor malagueño, que comezou a súa carreira precisamente con Almodóvar trinta anos antes, recibía o recoñecemento máximo de Hollywood por unha actuación dunha delicadeza e unha honestidade extraordinarias. Penélope Cruz aparece nos flashbacks e Asier Etxeandia ofrece un traballo de secundario memorable.
Madres paralelas (Pedro Almodóvar, 2021) — Nomeada
Penélope Cruz nomeada ao Óscar á Mellor Actriz. Unha historia sobre dúas mulleres que comparten cuarto nunha clínica de maternidade. Penélope Cruz e Milena Smit construíron unha relación complexa que mestura amor, engano e solidariedade. A nomeación de Cruz foi a súa cuarta nos Óscar, consolidándoa como a actriz española con máis presenza na historia dos premios. A película, que toca a memoria histórica española a través do ADN, conectou o trauma colectivo co drama íntimo dunha forma que a academia americana recoñeceu.
El espíritu de la colmena (Víctor Erice, 1973) — Histórica
Aínda que non chegou aos Óscar polas limitacións da época franquista, El espíritu de la colmena é considerada por moitos críticos a mellor película española de todos os tempos e a que máis debería ter estado nos Óscar. Ana Torrent, con tan só seis anos, entregou unha actuación que deixou sen palabras a todo o mundo do cine. A mirada de Ana Torrent é unha das imaxes máis icónicas do cine europeo. A película influenciou directores de todo o mundo, desde Guillermo del Toro ata Alfonso Cuarón, e a súa protagonista infantil segue sendo unha referencia do que a actuación sen técnica aprendida pode conseguir.
Campeones (Javier Fesser, 2018) — Nomeada e BAFTA
Nomeada ao Óscar á Mellor Película de Fala Non Inglesa. A comedia sobre un adestrador de baloncesto que debe dirixir un equipo de persoas con discapacidade intelectual foi un fenómeno en España, con máis de 17 millóns de euros en taquilla. Javier Gutiérrez protagonizou cunha naturalidade e un humor que lle valeron o Goya ao mellor actor. Pero os grandes actores da película foron os membros do equipo: persoas con discapacidade real que ofreceron actuacións dunha autenticidade conmovedora. Campeones é tamén unha película sobre a diversidade na actuación, un tema que a industria española está a abordar cun compromiso crecente.
Récord histórico: España gañou catro Premios Óscar á Mellor Película de Fala Non Inglesa / Película Internacional: El jardín de las delicias (1970), Belle Époque (1994), Todo sobre mi madre (2000) e Mar adentro (2005). Só Italia e Francia superan este número entre os países europeos de fala non inglesa.
O impacto do Óscar nas carreiras dos actores españois
Que os directores de casting te atopen
O teu talento necesita visibilidade. Crea o teu perfil profesional en Arga Studios e aparece nas procuras de quen contrata.
Crear o meu perfil gratis →Para un actor español, participar nunha película nomeada ao Óscar é unha das maiores panca de proxección internacional que existen. Non porque o Óscar garanta o éxito, senón porque o proceso que leva a un Óscar pon os actores en conversa coa prensa, os festivais e os axentes de todo o mundo dunha forma que ningunha outra campaña de mercadotecnia pode igualar.
O caso de Javier Bardem é o máis claro: a súa nomeación por Before Night Falls en 2001 puxérono no radar dos irmáns Coen, que seis anos despois ofreceríanlle o papel que lle daría o Óscar. A cadea de consecuencias dunha soa nomeación pode durar décadas.
Para os actores que aspiran a traballar en producións de alto perfil, a lección é esta: as películas que chegan ao Óscar non son necesariamente as máis taquilleiras nin as máis populares no seu momento. Son as que teñen algo que dicir sobre a condición humana dunha forma que transcende as fronteiras culturais. Traballar nese tipo de cine, aínda que sexa en papeis pequenos, constrúe unha credibilidade artística que a longo prazo vale máis que calquera éxito comercial fugaz.
O cine español de calidade segue producindo cada ano obras que merecen estar nesta conversa. A pregunta para cada actor é: que tipo de carreira quero construír? A resposta a esa pregunta determinará que proxectos busca, que directores lle interesan e que personaxes está disposto a encarnar.
Buscas traballo como actor en España?
Crea o teu perfil en Arga Studios e accede a castings reais. Gratis para actores.
Crear o meu perfil gratis →